×
Kiến Thức Âm Thanh

7 LỖI THƯỜNG GẶP KHI THIẾT KẾ LOA KIỂM ÂM CHO PHÒNG THU

LOA KIỂM ÂM: 7 LỖI THƯỜNG GẶP KHI THIẾT KẾ LOA KIỂM ÂM CHO PHÒNG THU

Lựa chọn được một cặp loa kiểm âm ưng ý cho phòng thu đã là một vấn đề khá phức tạp,tuy nhiên bước tiếp theo cũng quan trọng không kém là việc thiết kế-cài đặt nó cho thật lí tưởng với không gian và môi trường làm việc,nó góp phần không nhỏ vào sự chỉn chu và hoàn hảo cho các tác phẩm của bạn.Có lẽ mọi việc không đơn giản như chúng ta vẫn nghĩ là chỉ việc mua một cặp loa thật tốt,thật đắt tiền và đặt vào phòng thu chúng ta sao cho gọn gàng và đẹp mắt,mà nó chứa đựng những nguyên tắc nhất định và quan trọng.Hôm nay mình sẽ cùng với các bạn điểm qua những lỗi cơ bản trong quá trình thiết kế loa kiểm âm cho phòng thu của bạn,có thể qua bài này các bạn sẽ chợt nhận ra mình đang mắc phải một hay vài lỗi này trong thiết kế của bạn đấy.

I-LẠM DỤNG ĐIỀU CHỈNH EQUALIZER-CỐ ĐIỀU CHỈNH THẬT HAY,THẬT ĐÃ TAI

Phần nhiều chúng ta vẫn cố điều chỉnh sao cho loa nghe thật hay,thật “ sướng tai “, nhưng thật ra việc đó đi ngược lại với mục đích của chúng ta khi sử dụng loa kiểm âm,cái chúng ta cần là mọi thứ âm thanh phát ra từ loa phải thật chính xác,từ đó chúng ta có thể đánh giá đúng đắn những khuyết điểm,những thứ cần cắt bỏ hay giảm bớt trong bản mix của mình.

Các chức năng tùy chỉnh cân bằng tần số của loa kiểm âm
 Các chức năng tùy chỉnh cân bằng tần số của loa kiểm âm

Hầu hết loa kiểm âm ngày nay đều có phần tùy chỉnh cân bằng tần số (Equalizer): cắt giảm-tăng dải tần số  thấp ( Low Frequency) hoặc cao ( High Frequency), tuy nhiên mục đích của chúng không phải dùng để điều chỉnh cho hợp với thẩm mĩ đôi tai của bạn,mà để bù đắp cho đặc điểm âm thanh học môi trường làm việc đặt loa,chẳng hạn với môi trường có cấu trúc vật liệu hấp thụ nhiều dải Bass trầm trước khi đến tai người nghe thì chúng ta sẽ tang(boost) phần Low frequency để bù đắp cho sự thiếu hụt này.

II-ĐẶT LOA QUÁ GẦN TƯỜNG

Phần nhiều các bạn đã biết đến lời khuyên là không nên đặt loa quá gần tường, điều này sẽ dẫn đến các bạn sẽ nhận được âm thanh có quá nhiều phần trầm,các bước sóng dài của âm trầm khi phản hồi lại có khuynh hướng giao thoa và cường kích, đặc biệt là tại các góc giao nhau của các mặt phẳng tường căn phòng của bạn,kết quả là các bạn sẽ nhận được một hỗn hợp âm thanh có sức nặng hơn mức bình thường, đặc biệt là với các loa kiểm âm có loa trầm dưới 8 inch.Kết quả là chúng ta sẽ có những điều chỉnh không chính xác về cân bằng tổng thể các âm then chốt của bản mix như Kick hay Guitar Bass chẳng hạn.

Loa quá gần tường- sai lầm rất cơ bản của một phòng thu
Loa quá gần tường- sai lầm rất cơ bản của một phòng thu
III-ĐẶT LOA KHÔNG ĐỐI XỨNG.

Mặc dù chúng ta đã cố làm nhiều cách để triệt tiêu sự phản xạ và giao thoa của âm thanh phát ra từ loa kiểm âm,những tác động nhất định từ cấu trúc,vị trí và vật liệu các mặt phẳng trong căn phòng của bạn là điều không thể tránh khỏi.Trong trường hợp chúng ta sắp xếp loa bất đối xứng,chẳng hạn giữa loa phải và loa trái có khoảng cách không đều với bức tường hai bên,chúng ta sẽ nhận được một âm thanh mất cân bằng về vị trí trung tâm,khiến cho việc phân bổ vị trí các yếu tố ( chức năng pan )  trong bản mix sẽ không còn chính xác.

Hãy nhớ việc bất đối xứng ảnh hưởng khá nhiều đến sự cân bằng của đôi tai bạn
Hãy nhớ việc bất đối xứng ảnh hưởng khá nhiều đến sự cân bằng của đôi tai bạn

Sự đối xứng không chỉ theo vị trí,ngoài ra còn phải đối xứng về cấu trúc và vật liệu,giả sử vật liệu bề mặt hai bên tường là khác nhau sẽ có tính chất hấp thu hay phản xạ tần số khác nhau -dẫn đến những sai lệch trong âm thanh hai bên khi đến tai bạn.

Tóm lại là chúng ta cần thiết kế cho âm thanh từ hai loa chịu những tác động như nhau từ tất cả các yếu tố, đây cũng là một điểm thiết yếu quan trọng.

IV-ĐẶT LOA SAI GÓC QUI CHIẾU

Vị trí đặt  qui chiếu giữa người ngồi và hai loa lí tưởng theo lời khuyên các chuyên gia là  khoảng  60° như hình vẽ.

60°-Một góc qui chiếu lí tưởng cho âm thanh stereo
60°-Một góc qui chiếu lí tưởng cho âm thanh stereo

Việc đặt hai loa quá gần hoặc quá xa nhau sẽ khiến chúng ta gặp nhiều sai lầm trong phân bổ hai bên các yếu tố trong bản mix ( chức năng pan)  stereo .Nếu hai loa đặt quá gần chúng ta sẽ thấy các nguồn âm thanh khác nhau hỗn độn và chồng chéo tại vị trí ở giữa và gần giống âm thanh mono.Ngược lại khi hai loa đặt quá xa nhau sẽ tạo ra một khoảng lỗ hổng trên “ bức tường âm thanh stereo” ở ngay vị trí trung tâm, điều này thúc đẩy chúng ta đẩy nhiều yếu tố trong bản mix vào giữa,chắc chắn điều này sẽ gây ra những xáo trộn không mong muốn về phân bổ không gian stereo trong sản phẩm cuối cùng của bạn.

V-QÚA NHIỀU MẶT PHẲNG PHẢN XẠ GIỮA TAI VÀ LOA

-Sự phản xạ và giao thoa chồng chéo sẽ gây ra những biến đổi âm thanh nhất định trước khi tới đôi tai của bạn ( hình 1) .Chắc chắn chúng ta không thể loại bỏ hết được hiện tượng này trong phòng thu nhưng chúng ta có thể hạn chế điều này bằng cách lựa chọn vị trí ngồi ít chịu ảnh hưởng hiện tượng này nhất và phần lớn âm thanh tới tai là trực tiếp từ loa.

Góc mở tán âm của loa kiểm âm cũng rất quan trọng cho tiêu chí chọn loa
Góc mở tán âm của loa kiểm âm cũng rất quan trọng cho tiêu chí chọn loa

Một số loa kiểm âm hiện nay chú trọng tới điều này và có thiết kế hình học vỏ loa cho  vùng tán âm rất hẹp như hình  thứ hai dưới đây, âm thanh sẽ từ loa trực tiếp tới tai chúng ta mà không gặp bất cứ vật cản nào,khi chọn loa chúng ta cũng nên cân nhắc những loa có thiết kế như vậy.

VI-MỞ ÂM LƯỢNG QUÁ LỚN.

Có quá nhiều lí do để đưa ra lời khuyên dành cho bạn là sử dụng loa với âm lượng quá lớn không phải là một ý tưởng tốt. Đầu tiên là khi bạn quen làm việc với âm lượng lớn trong thời gian dài sẽ gây ra những tổn hại nhất định,nó sẽ khiến bạn mau mệt mỏi và đôi tai bạn sẽ kém đi sự nhạy bén theo năm tháng.

Tiếp theo chúng ta hãy xem đồ thị đường cong Fletcher-Munson, đây là các đường cong miêu tả tần số đáp ứng nghe của đôi tai người ở các mức âm lượng khác nhau.

Nhìn đồ thị chúng ta thấy tai chúng ta nhạy cảm hơn với các tần số cao ( High frequency) và thấp (Low frequency) ,khoảng dưới 200 Hz và trên 7khz.

Đồ thị đường cong Fletcher-Munson
                                                         Đồ thị đường cong Fletcher-Munson

Lời khuyên của các kĩ sư âm thanh lâu năm cho chúng ta là nên mix trong một âm lượng vừa đủ,khi đến tai chúng ta là khoảng 82-85 Dbspl ( chúng ta có thể sử dụng điện thoại để đo với rất nhiều ứng dụng cho phép đo âm lượng  tải về miễn phí). Đường cong Fletcher-Munson có thể lí giải cho điều này,các bạn hãy nhìn xem ở khoảng cường độ âm lượng này đồ thị là dạng gần như một đường thẳng ,tức là đáp ứng cân bằng nhất với mọi tần số,giúp bạn nghe gần như chính xác nhất mọi thứ âm thanh từ loa kiểm âm.Ngược lại,với âm lượng nhỏ hơn mức này và trên ngưỡng nghe ( Threshold of audibility) ,các bạn sẽ nghe được quá nhiều dải trầm ( Low frequency ),và đương nhiên sản phẩm cuối cùng từ bản mix sẽ gặp hiện tượng thiếu Bass. Ở mức âm lượng cao hơn 85Dbspl,chúng ta sẽ nghe được nhiều bass  và treble hơn thực tế ( Xem đường cong đáp ứng ở hình ), điều này lí giải vì sao phần nhiều chúng ta thích mở loa với âm lượng lớn vì nghe “sáng và lực”  hơn,nghe “đã” tai hơn.

Tóm lại, hãy cố luyện tập đôi tai mình một thói quen mix với một âm lượng vừa phải, đây là điểm khá quan trọng đối với một kĩ thuật viên phòng thu.

VII-CẦN THÊM LOA SUB- HIỂU SAI BẢN CHẤT VẤN ĐỀ.

Mở rộng thảo luận thêm, đa số với những loa có màng Bass (woofer) dưới 8 inch sẽ có dải tần đáp ứng phần tần số thấp (Low End) chỉ khoảng trên dưới 80 Hz,nó là không đủ và nhiều người sẽ cần mở rộng thêm dải low end này,cách tốt nhất là trang bị thêm loa Sub.Tuy nhiên đừng hiểu sai bản chất của việc thêm loa Sub. Ở hình 1 là đồ thị dải tần đáp ứng tần số của loa ( woofer dưới 8 in),phần Low End ở khoảng 80 hz,hình 3 là đáp ứng tần số khi đã trang bị them loa  Sub,phần Low End được mở rộng xuống tới khoảng 30Hz,hãy đừng hiểu lầm những gì loa Subwoofer tác động như hình 2,tăng (boost) phần Bass,mà nó chỉ mở rộng (Extend) dải đáp ứng,giúp ta có thể nghe được những gì ở tần số thấp nhất của ngưỡng nghe thấp.

Đừng hiểu nhầm những gì Subwoofer mang lại cho bạn
Đừng hiểu nhầm những gì Subwoofer mang lại cho bạn
  • Cảm ơn các bạn đã tham gia website và đọc 7 loi thuong gap khi thiet ke loa kiem am cho phong thu.

*Đó là tất cả những nội dung thảo luận trong bài viết,hy vọng nó sẽ giúp bạn được nhiều điều bổ ích để có thể lựa chọn và thiết lập loa kiem am cho phòng thu của bạn một cách hiệu quả nhất.

Có thể bạn Muốn xem thêm: Vì Sao Không Nên Mở Âm Lượng Loa Kiểm Âm Quá Lớn Khi Mix ?

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *